Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP - jedno z najważniejszych centrów kompetencji w sprawach robotyki w Polsce - był gospodarzem kwietniowego konwersatorium tegorocznego programu "Pięć żywiołów", przygotowującego do Parady Robotów w Krakowie 19 i 20 czerwca.

prof. nzw. dr inż. Piotr Szynkarczyk, PIAP
prof. nzw. dr inż. Piotr Szynkarczyk, PIAP

Prof. Piotr Szynkarczyk zastępca dyrektora PIAP przedstawił we wprowadzającej prezentacji szereg różnorodnych zastosowań współczesnej robotyki, zwracając uwagę że prawo i regulacje nie nadążają obecnie za technologiami. Brak jest równocześnie powszechnie przyjętych standardów, pozwalających rozwinąć się konstrukcjom robotów autonomicznych. Pojawienie się robota w przestrzeni publicznej niekoniecznie będzie akceptowane. Badania wykazują, że człowiek może mieć problem np. z odczytaniem intencji robota.

Karolina Zawieska, która zajmuje się w PIAP  zagadnieniami etycznymi robotyki, pokazała jak złożoną

Karolina Zawieska, PIAP
Karolina Zawieska, PIAP

kwestią jest wypracowanie systemów etycznych dla robotyki, czyli np. wprowadzenie rozstrzygnięć w zakresie odpowiedzialności za działania robota, zrozumienie istoty nieprzewidywalności w działaniu systemów autonomicznych, uzależnienie od technologii. Nie jest dzisiaj jasne, czy w ogóle można porównać człowieka do maszyny? Czy budowanie robotów przypominających człowieka nie jest rodzajem oszustwa?  Tak, czy inaczej wygląda na to, że zasady etyczne należy wpisywać w każdy etap procesu tworzenia i użytkowania robotów, ale zasady etyczne obowiązują ludzi, nie roboty.

bryg. Mariusz Feltynowski, KCKRiOL KG Państwowej Straży Pożarnej
bryg. Mariusz Feltynowski, KCKRiOL KG Państwowej Straży Pożarnej

Mariusz Feltynowski – zastępca dyrektora Krajowego Centrum Koordynacji Ratownictwa i Ochrony Ludności mógł mówić o praktycznych problemach z poszerzaniem zastosowań robotów w działaniach ratowniczych straży pożarnej.

Interakcja pomiędzy robotami a ludźmi stanowi ogromne wyzwania dla prawa. Mec. Krzysztof Wojdyło odpowiedzialny w kancelarii Wardyński i Wspólnicy z prawo nowych technologii zwrócił uwagę, że być może głębokiej przebudowie będą musiały ulec najbardziej fundamentalne zasady znanego nam prawa, w tym pryncypia prawa cywilnego. W obliczu coraz większej zdolności współczesnych robotów do twórczego działania pojawiają się nawet koncepcje zakładające stworzenie nowej kategorii podmiotu prawa w postaci autonomicznych robotów. Kancelaria zdecydowała się opublikować w dzień konwersatorium raport na temat robotyki.

Mec. Krzysztof Wojdyło, Kancelaria Wardyński i Wspólnicy
Mec. Krzysztof Wojdyło, Kancelaria Wardyński i Wspólnicy

Pojawia się konieczność określenia zasad działania robotów, a także zasad odpowiedzialności za ich działanie. Trzeba rozstrzygnąć jakie są granice autonomii robotów i jak skutecznie kontrolować przestrzeganie przez nie wyznaczonych granic.

Krzysztof Dyl, prezes Urzędu Transportu Kolejowego
Krzysztof Dyl, prezes Urzędu Transportu Kolejowego

Podejmując dyskusję na temat pojawienia się robotów w przestrzeni publicznej, postanowiliśmy skupić się przy okazji naszego kwietniowego konwersatorium na specyfice  robotów w sektorze transportu. Wagę tych zagadnień podkreślił osobisty udział w debacie Krzysztofa Dyla prezesa Urzędu Transportu Kolejowego. Kolej to dziedzina transportu, w której systemy automatyki wprowadza się od lat. Równocześnie jest w tej dziedzinie pogłębiona praktyką świadomość barier technicznych, rynkowych i prawnych. Cykl trwałości inwestycji jest relatywnie długi, a chociaż mamy już doświadczenia z pojazdami bezzałogowymi, to ich szersze zastosowanie wymaga znaczących zmian w systemach nadzoru i sterowania ruchem.

Reprezentant sektora motoryzacyjnego Andrzej Gemra z Reanult Polska zwrócił natomiast uwagę, że bardzo

Andrzej Gemra, Renault Polska
Andrzej Gemra, Renault Polska

silnym bodźcem zwiększania roli automatyki jest bezpieczeństwo. Zakłada się, że zredukowanie ryzyka błędów kierowców, powinno się przyczynić do zmniejszenia liczby wypadków. Jeżeli zmienione rozwiązania prawne dopuszczą stosowanie pojazdów autonomicznych, to trzeba brać pod uwagę, że część kupujących bogato wyposażone samochody nie chce wcale rezygnować z roli kierowców. Upowszechniając pojazdy autonomiczne spodziewamy się też bardziej efektywnej jazdy, poprawy płynności ruchu, w tym daleko idących zmian w systemie planowania dróg.

Tworzenie regulacji przyjaznych dla rozwoju robotyki może mieć bardzo istotne znaczenie dla zwiększenia dynamiki rozwoju gospodarczego.